Gübrede büyük kriz kapıda: Savaş gübre fiyatlarını uçurdu

Orta Doğu’daki çatışmalar enerji piyasalarının ardından tarım sektörünü de etkiledi. Küresel gübre ticaretinin önemli bölümünün geçtiği Körfez’de yaşanan sevkiyat riski fiyatları hızla yükseltti. Uzmanlar bunun gıda fiyatlarına kadar uzanan yeni bir maliyet dalgası yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

ABD-İsrail-İran geriliminin genişlemesi ve Basra Körfezi’ndeki sevkiyatların aksaması, küresel gübre arzına yönelik endişeleri artırdı.

Uzmanlara göre, küresel ticarette en yaygın kullanılan azotlu gübre olan ürenin ihracatının yaklaşık üçte biri Körfez bölgesinden yapılıyor.

Katar, Suudi Arabistan ve İran, dünya üre ihracatında ilk 10 ülke arasında yer alırken Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler nedeniyle sevkiyatlar ciddi risk altına girdi

Tarımsal üretim için kritik bir döneme girildiği bu dönemde sevkiyatlarda yaşanabilecek gecikmeler piyasalar üzerinde önemli etkiler yaratabilir.

Çatışma petrol ve doğal gaz fiyatları üzerinde zaten yukarı yönlü baskı oluşturmuş durumdayken gübrede yaşanan tedarik krizi hâlihazırda yüksek seyreden küresel gıda enflasyonu üzerinde de ek baskı yaratabilir.

ÜRE FİYATLARINDA HIZLI YÜKSELİŞ

Emtia fiyatlarını takip eden Argus verilerine göre, New Orleans piyasasında işlem gören üre mavna fiyatları pazartesi günü kısa ton başına 50 ila 80 dolar arttı. Böylece fiyatlar kısa ton başına 520-550 dolar aralığına yükseldi.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki olası gecikmelerin özellikle Kuzey Yarımküre’de bahar dönemindeki gübre kullanım sezonunu etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Körfez bölgesi yalnızca üre üretiminde değil, gübre üretiminde kullanılan doğal gaz ve amonyak tedarikinde de önemli bir merkez konumunda bulunuyor.

ÇİFTÇİLER İÇİN MALİYET BASKISI ARTABİLİR

Gübre arzındaki kısıtlamaların uzun sürmesi durumunda fiyatların daha da yükselmesi ve çiftçilerin maliyetlerinin artması söz konusu olabilir.

Gübreye erişimin zorlaşması halinde bazı üreticiler daha az azot gerektiren ürünlere yönelmek zorunda kalabilir. Bu da verim üzerinde olumsuz etki yaratabilir.

TÜRKİYE'DE DURUM NE?

Gübrede yaşanan tedarik endişeleri Türkiye’de de tartışma konusu oldu.

Tarım Kredi Kooperatifleri’nin bu hafta gübre satışlarını durdurması ve kampanyalı satış uygulamasından gübreyi çıkarması kamuoyunda tartışma yaratmıştı. Özellikle ilkbahar sezonu öncesinde alınan bu kararın piyasada belirsizlik oluşturduğu yönünde değerlendirmeler yapılmıştı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Gübrede ülkemizin mevcut stokları yeterli seviyede olup arz güvenliğini tehdit eden bir durum söz konusu değildir. Süreci yakından takip etmeye devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Tarım Kredi Kooperatifleri ise yaptığı açıklamada, “Ortaklarımızın ihtiyaç duydukları gübre çeşitlerine doğru zamanda ve yeterli miktarda ulaşabilmeleri için gerekli tüm tedbirler alınmıştır” değerlendirmesinde bulundu.

NEFES