Atatürk'ün mirasına sahip çıkılmayacak mı? Savorona'ya ait eşya açık artırmaya çıktı!

BAŞKA ESERLERDE 'KOLEKSİYONUN'DA VARMIŞ! ATATÜRK'ÜN MİRASINI KORUYAN YOK MU?

“Atatürk’ün silah arkadaşlarının ailelerinden ya da onların yakın çevresinden çıkabilen bu tür eşyalar, genellikle müzede korunması gereken eser statüsünde değil, daha çok etnografik parçalar olarak değerlendiriliyor. Aile içinde veya akrabalar arasında el değiştiren bu objeler, zamanla koleksiyonerlere kadar ulaşabiliyor. Bu parçaların satışının mümkün, bunda bir sıkıntı bulunmadığını söyleyebilirim. Eserlerin kime ait olduğu açıklanmak zorunda değil, nitekim pek çok eser sahibi isimlerinin paylaşılmasını istemiyor. Bu özel örnekte de şekerlik bir koleksiyonerarmatöre ait. Kendisi zaman içinde çeşitli müzayede firmalarından benzer parçaları satın almış, elinde de birden fazla benzer eser bulunuyor. Şekerliğin farklı parçaları da elinde, potu da kendisinde var aynı şekilde. Söz konusu şekerliği satışa çıkarmaktaki amaç da aslında tepkileri görmek ve bu eserlerin hangi fiyatlara ulaşacağını test etmek. Zaten bu parçayı da geçmişte başka bir müzayede firmasından bedelini ödeyerek almış. Şimdi ise koleksiyonunun bir bölümünü elden çıkarmayı tercih ediyor. Türkiye’de düzenlenen resmi müzayedelerde izlenen prosedür bellidir. Müzayede yayına çıkmadan önce ilgili firma İl Kültür Müdürlüğü’ne ve ayrıca Askerî Müze’ye dilekçe verir. Ardından yetkililer gelip eserleri inceler, yaklaşık bir saatlik bir değerlendirme yapar ve gerekli onayı verir.”

Söz konusu satışın yasal durumu da tartışma konusu oldu. Sanat Galerici Yöneticisi Yahşi Baraz, satışın hukuki çerçevesine dikkat çekerek şu uyarılarda bulundu:

"SUÇ SAYILIR"

“Eğer obje Savarona’ya bağlı bir demirbaş ise, yani geminin resmi envanterinde kayıtlı bir parça olarak görünüyorsa, zaten satılması mümkün değildir. Bu durumda satış, çalıntı mal niteliği taşıyacağından suç sayılır ve Kültür Bakanlığı’nın kontrolünde olması gerekir.”

Baraz, bazı objelerin Atatürk’e ait olmayabileceğini de hatırlatarak, “Bazı satıcılar, ‘Atatürk’ün sigara tablası’ ya da ‘Atatürk yadigârı’ diyerek gerçekte bağlantısı olmayan objeleri de pazarlayabilir. Dolayısıyla mutlaka provenans, yani köken belgesi görmek gerekir. Satıcı, eseri hangi aileden veya hangi yolla edindiğini açıkça gösterebilmelidir” dedi.

Baraz, objenin özel mülkiyete geçmiş olması durumunda ise satılabileceğini belirtti. Ancak bu satışın da resmi belgelere dayanması gerektiğini vurguladı:

“Şayet eşya geminin envanterinde kayıtlı değilse, Atatürk tarafından bir kişiye hediye edilmiş ya da özel mülkiyete geçmiş olabilir. Bu durumda satışı mümkündür. Nitekim geçmişte de padişahlara ait eşyaların, devletin kontrolünde açık artırmalarda satıldığı bilinir. Ancak burada da belgelerin tam ve resmi olması şarttır. Ayrıca antika niteliği taşıyan bir eser söz konusuysa, bunun mutlaka ilgili müzelere veya Kültür Bakanlığı’na gösterilmesi gerekir. Devletin böyle eserler üzerinde öncelikli satın alma hakkı vardır. Yani ister şahıs malı olsun ister olmasın, devletin bilgisi ve kontrolü dışında yapılacak satış hukuken sakıncalıdır.”

YASA KORUNMASI GEREKİYOR DİYOR

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 23. maddesinde şu hüküm yer alıyor:

“Korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıkları şunlardır: Millî tarihimizdeki önemleri sebebiyle, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna ait tarihi değer taşıyan belge ve eşyalar, Mustafa Kemal Atatürk’e ait zati eşya, evrak, kitap, yazı ve benzeri taşınırlar.”