Borsa İstanbul'daki manipülasyon pahalıya patladı: Cumhur İttifakı borsada battı!

Borsa İstanbul’da bankacılık hisselerindeki çöküş, manipülatörler ve dört aracı kurumun yanında birçok siyasiyi de etkiledi. AKP yönetimindeki eski bir bakanın 4 liradan 5 milyon lot TSKB hissesi aldığı, yedi MHP milletvekilinin de 100 milyon TL’ye yakın para kaybettiği iddia edildi.

Borsa İstanbul’da aracı kurumlar ve manipülatörleri batma noktasına getiren kriz öncesinde Takasbank’ın VİOP “Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda Sicil bazında pozisyon limitlerinde artışı öngören prosedür değişikliğine gitmesi ve kriz sonrasında ise eski halinden daha da aşağıya çekmesi sorgulanmaya başladı. Borsa İstanbul’un risk kat sayısını artıran bu değişikliğe gitme nedeni ve talimatın kim tarafından verildiği ise tam olarak bilimemiyor.

Orantısız yükselişe neden olan alım işlemi başlamadan önce 31 Mayıs 2022 tarihinde Takasbank bir anda prosedür değişikliğine imza atmaktadır. Bankalar ve aracı kurumlara yönelik yapılan açıklamada Takasbank’ın Merkezi Risk Yönetimi Ekibi, VİOP’ta “Sicil bazında pozisyon limiti”ni düzenleyen Madde 24’te yapılan değişikliği şöyle açıkladı:

“Sicil bazında pozisyon limitleri, piyasada yaşanan gelişmeler ve Borsa’nın görüşü alınarak Genel müdür tarafından beş olan limit artışı, 10 katına kadar çıkarılabilir.”

Dolayısıyla bir kişi ya da kurum 1 liralık yatırımına karşılık on kat alım ya da satım yapabilir. Bir diğer anlatımla eskiden 5 olan riskli pozisyonunu 10 kat yükseltme hakkına sahip olmaktadır.

Ağustos ayından sonra ise 12 kat tavan yapan banka hisseleri, Takasbank’ta ekrandan kimlerin hangi hisselerde ne kadar hacimlik işlem yaptığını gören bankacılık ve emeklilik fonlarını yönetenler, manipülatörlerin pozisyonun neredeyse on kat hacminde hisse satışı yaparak kendilerini açığa düşürdüler. VİOP’ta teminat tamamlama krizi nedeniyle Takasbank fonu kilitlendi.

ÖNCE YÜKSELTİP SONRA DÜŞÜRDÜLER

Çözüm için ise teminat oranları artırılırken zor duruma düşen aracı kurumlardan Ahlatçı ve Alnus Yatırım’a kredi açıldığı ortaya çıktı. Büyük zarara uğrayan Gedik Menkul Değerler ise sermaye artışına gitti.

Borsa İstanbul yönetimi daha önce beş kat tavan yapan hisselerde yatırımcıların aşırı volatilitenin getirdiği risklerden korunması için Volatilite Bazlı Tedbir Sistemini devreye sokarken 12 kez tavan yapan bankacılık hisselerinde ne teminat yükseltilmesi ne hisselerin brüt takasa alınması ne de devre kesicilerin devreye sokulması gibi önlemlere başvurdu. Fakat balon patladığında yatırımcılar, manipülatörler, aracı kurumlar büyük zararlara uğradıktan sonra bazı tedbir kararları aldı. Bu tedbirlerden birisi de VİOP’ta kriz öncesinde 5’ten 10’a çıkardığı limit bazındaki artış oranını bu kez, prosedür değişikliğine gittiği 31 Mayıs 20022 tarihinden öncekinin bile altına indirdi. 30 Mayıs’ta 5 olan sicil bazlı limit yükseltme oranı 31 Mayıs’ta 10’a çıkaran Takasbank, 6 Ekim’de bu kez 3’e düşürdü.

SİYASİLER DE BATTI

Bir koyup on kazanma arsuzusuyla bankacılık hisselerine çok sayıda siyasinin ve üst düzey bürokratın da yatırım yaptığı ve büyük zarara uğradığı hem siyasi hem de borsa kulislerinde dillendirildi. Eski bakan olan bir AKP yöneticisinin 4 liradan 5 milyon lot TSKB hissesi aldığı, 7 MHP milletvekilinin 100 milyona yakın para kaybettiği ve iktidara yakın Ahlatçı Yatırım’la birlikte paralarını kurtarmak için manipülatörlere operasyon yaptırıldığı iddiaları havada uçuştu.

Kişisel servetlerini kaybetmiş manüpilatörlerin tutuklandığı davada gizlilik kararı alınması ilk kez karşılaşılan bir durumdur. Daha önce manipülasyon yapan kişiler hakkında ya işlem yasağı getirilir ya da tutuksuz yargılanırdı. Bir başka iddia ise dava kapsamında ikinci bir operasyon yapılacağı oldu.

Yeniçağ