Danıştay’dan emsal niteliğinde HPV aşısı kararı! “Sağlık hakkı bütçe gerekçesiyle ertelenemez”

Rahim ağzı kanserine karşı koruma sağlayan HPV aşısına ilişkin yürütülen hukuki süreçte Danıştay 10. Dairesi, emsal niteliğinde bir karara imza attı. Kararda, sağlık hakkının idarenin takdir yetkisi ve bütçe gerekçeleriyle ertelenemeyeceği vurgulandı.

Avukat İlayda Öner Uslu, kız çocukları ve kadınlar için HPV aşısının ulusal aşı programına alınması ve ücretsiz sunulması talebiyle Sağlık Bakanlığı’na başvuruda bulundu. Ancak başvurunun yanıtlanmaması üzerine süreç yargıya taşındı.

Başvurunun, Uslu’nun kardeşi Ada Masal Öner için 2022 yılında yapılan bireysel başvuruyla birlikte değerlendirildiği, idarenin sessiz kalmasının ise hukuken “zımni ret” sayıldığı belirtildi.

Dava dosyasını inceleyen Danıştay 10. Dairesi, kararında “12 yıl önceki değerlendirmelerin esas alınmasının sağlık hakkına aykırılık oluşturduğu” tespitine yer verdi. Ayrıca devletin koruyucu sağlık hizmetlerini etkili ve verimli şekilde sunmakla yükümlü olduğu hatırlatıldı.

Kararda, "Devletin, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamakla görevli olduğu düzenlenmiştir. Devletin bu görevi, sosyal devlet olma niteliğinin zorunlu bir sonucudur. Devlet, bireylerin yaşam hakkı ile maddi ve manevi varlıklarını koruma hakkı kapsamında sağlık hizmetlerini, hastaların yaşamları ile maddi ve manevi varlıklarının korunmasına yönelik gerekli tedbirlerin alınabilmesini sağlayacak şekilde düzenlemek zorundadır. Koruyucu sağlık hizmetlerinin etkili ve verimli bir şekilde organize edilmesi ve bireylere sunulması konusunda devletin belli ölçüde pozitif yükümlülüklerinin bulunduğu açıktır" ifadeleri yer aldı.

Kararın ardından avukat İlayda Öner Uslu, yaptığı açıklamada hukukun bilimin gerisinde kalamayacağını belirterek, “Bu kararla kız çocuklarının geleceğini bütçe hesaplamalarına değil yaşam hakkına emanet edilmiştir” dedi. Uslu, hiçbir çocuğun sağlık hakkının ekonomik koşullara bağlı olmaması gerektiğini savundu.

EMSAL NİTELİĞİ TAŞIYOR

HPV aşısının 9 yaşından itibaren uygulanabildiği ve rahim ağzı kanserine karşı yüksek koruma sağladığı biliniyor. Üç doz aşının maliyetinin 16 bin TL’yi aştığı belirtilirken, aşının yaygın kullanımının koruyucu sağlık açısından kritik olduğu ifade ediliyor.

Sağlık Bakanlığı ise 2025 yılı sonuna kadar HPV aşısının ücretsiz olarak ulusal programa dahil edilmesinin planlandığını açıklamıştı. Ancak aşılama programının henüz başlatılmadığı bildiriliyor.

Karar, HPV aşısının erişilebilirliği ve ücretsiz sunulmasına yönelik talepler açısından emsal niteliği taşıyor.