Destek kredisinden ağır fatura çıktı

Reel sektör, reeskont kredilerinde yüzde 125’e varan teminat ve yüksek kesintiler nedeniyle ‘uygun maliyetli’ finansmana dahi erişimde zorlanıyor Krediden daha yüksek teminat isteyen reeskont sistemi alarm veriyor.

Türkiye’de üretim ve ihracatta yaşanan sorunlar dinmiyor. Yüksek faiz ve sıkı para politikası nedeniyle finansmana erişim giderek zorlaşırken, ihracatçılar bu kez ‘destek kredilerinin’ maliyetinden şikayet ediyor. 
Merkez Bankası kaynaklı reeskont kredileri teoride uygun maliyetli finansman sağlamak için tasarlansa da uygulamada işlevini kaybetmeye başladı. Reel sektör temsilcileri, yüksek komisyonlar ve ağır teminat koşulları nedeniyle reeskont kredilerinin artık ‘ucuz finansman’ niteliğini kaybettiğini savunurken, mevcut yapının üretim ve ihracatı desteklemek yerine firmaların nakit akışını daha da zorlaştırdığını ifade ediyor.

YÜZDE 125’İ KADAR TEMİNAT

Örneğin, 60 milyon lira kredi kullanmak isteyen ihracatçıdan yaklaşık 75 milyon lira teminat mektubu isteniyor, çeşitli kesinti ve komisyonların ardından firmanın hesabına ise net yaklaşık 48 milyon lira geçiyor. Yani kredinin yüzde 125’i kadar teminat talep ediliyor. Kur oynaklığı, ihracat belirsizliği, konkordato, iflaslar ve tahsilat sorunları nedeniyle artan riskler sonucu bu oranlarda teminatlar isteniyor.

Ekonomist Erol Taşdelen, özellikle kredi kullanım sürecindeki teminat mektubu zorunluluklarının ihracatçı üzerinde ciddi baskı yarattığını altını çizdi ve  mevcut sistemin sahaya yansımalarını anlattı. Kredi tutarını aşan bir yükün ortaya çıktığını söyleyen Ekonomist Taşdelen, enflasyonla mücadele ile birlikte bankaların kredi musluklarını kıstığı mevcut ortamda birçok ihracatçının gerekli teminat mektubunu bulamadığı için reeskont kredilerine erişemediğini belirerek, “Ucuz kredi diye anlatılıyor ama firmalar teminat bulamadığı için krediyi kullanamaz hale geliyor” değerlendirmesini yaptı.

Masrafları körüklüyor

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan da bu uygulamadan yakındı. İSO Meclisi’inde konuşan Bahçıvan, “Akıl ermeyen bir teminat mektubu sistematiği var. Firmalar, faizini zaten peşin ödedikleri total riskin yüzde 100 kadar fazlasına karşılık gelen bir teminat mektubu vermek zorunda kalıyorlar. Adeta boşluğa verilen bu teminat, komisyon masrafının artmasına ve firmaların teminat limitlerinin yok yere azalmasına neden oluyor” dedi. 

Sözcü