Geçim kredisinin sonu alacak şirketi

Vatandaşın ödeyemediği borçlar, sayıları 28’i bulan varlık yönetim şirketlerine akıyor. Bankaların bu şirketlere sattığı batık borçlar iki yılda yaklaşık 3 katına çıkarak 132 milyar liraya ulaştı.

Vatandaş geçinmek için giderek daha fazla borca sarılırken, ödeyemediği krediler de varlık yönetim şirketlerinin kasasını büyüttü. Bankaların tahsil edemediği alacaklarla beslenen sektör son yıllarda adeta patlama yaşadı. Merkez Bankası’nın (TCMB) Finansal İstikrar Raporu’na göre bankaların tahsil edemediği alacakların devredildiği varlık yönetim şirketlerinin portföyü yıllık yüzde 67.7 artışla 132 milyar liraya ulaştı.

85 MİLYARLIK YENİ BATIK

Rapora göre 2024 yılı Mart ayında 47 milyar lira, 2025 yılı Mart ayında 79 milyar lira seviyesinde olan varlık yönetim şirketi alacakları, 2025 sonunda 101 milyar liraya çıktı. 2026’nın ilk çeyreğinde ise artış hızlandı ve 132 milyar lirayı buldu. Böylece sadece iki yılda 85 milyar liralık (%180 artış) yeni batık alacak sisteme eklendi.

Ekonomideki sıkışma, varlık yönetim şirketlerini finans sektörünün en hızlı büyüyen alanlarından biri haline getirdi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre varlık yönetim şirketleri 2023’te yüzde 87.8, 2024’te yüzde 99.8 büyürken, 2025’te faaliyet gösteren 28 şirketin büyümesi yüzde 63 oldu.

İCRA KISKACINDALAR

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’ne göre mart ayı itibarıyla 2 milyon 257 bin 145 kişinin borcu artık varlık yönetim şirketleri tarafından takip ediliyor. Varlık yönetim şirketleri haricindeki finansal kurumlarda yasal takip statüsünde tahsilatı devam eden kişi sayısı ise 2 milyon 724 bin 328’e ulaştı. Toplam 4 milyon 307 bin 28 kişi yasal takip sürecinde icra kıskacı ile karşı karşıya.

1 liralık borç 12 kuruşa satıldı 

- Bankalar bilanço dönemleri yaklaşırken tahsil edemediği alacakları varlık yönetim şirketlerine devredip bilançolarını temizliyor. Son satışlardan birinde yaklaşık 3.2 milyar TL’lik batık kredi, 400 milyon lira civarında bir bedelle el değiştirdi. 

Böylece 1 liralık alacak ortalama 12 kuruş seviyesine satıldı, işlem nominal değerin yaklaşık yüzde 12’sine denk geldi. Oysa, borçların bu şirketlere devri yerine bankalar faiz yükünü azaltarak çözüm üretilebilir.

‘Gölge bankacılık hızla büyüyor’

BDDK verilerine göre 2025 yılında finansal sistemde en hızlı genişleme tasarruf finansman şirketlerinde yaşandı. Bankalar yüzde 43.7 büyürken, tasarruf finansman şirketleri yüzde 250.8 ile açık ara zirveye çıktı. Ekonomist Fatih Keresteci, finans sisteminde hızla büyüyen alternatif yapıların dikkat çektiğini belirterek ‘gölge bankacılık’ uyarısı yaptı. Keresteci’ye göre bu sistem para politikasının etkinliğini zayıflatıyor, talep kanalı üzerinden dezenflasyon sürecini olumsuz etkiliyor ve bankalar açısından haksız rekabet yaratıyor.

Sözcü