Milyarlık NATO zirvesinde utanç panoları! "Yoksulluk branda ile örtülemez"

Türkiye'nin ev sahipliğinde 7-8 Temmuz'da düzenlenecek 36. NATO Zirvesi öncesi başkent Ankara'da yoksul mahalleler yabancı liderlerin güzergahı üzerinde olduğu gerekçesiyle dev reklam panolarıyla gizlenirken, zirveye tahsis edilen 10 milyar liralık VIP havalimanı ve kenti yaşanmaz kılan güvenlik tedbirleri sokağın günlük yaşamını durma noktasına getirdi. Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan'ın panolarla kapatılan gecekondulara işaret ederek paylaştığı "Yoksulluk branda ile örtülemez!" tepkisiyle özetlenen süreçte; aralarında TEMA Vakfı gönüllüleri, akademisyenler, öğrenciler ve gazetecilerin bulunduğu yüzlerce kişi tutuklandı, bağımsız medyaya akreditasyon engeli getirildi, esnafın kepenk kapatması istendi ve hastanelerdeki randevu aralıkları uzatılarak vatandaşın sağlık hizmetine erişimi sınırlandırıldı.

YOKSULLUK BRANDAYLA GİZLENİYOR, MİLYARLAR VIP HAVALİMANINA HARCANIYOR

Zirve kapsamında Ankara'da yoksul vatandaşların yaşadığı bakımsız binalar ücretsiz boyandı ve binaların durumunu kamufle etmek amacıyla önlerine büyük reklam panoları yerleştirildi. Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, kent sakinlerinin yaşam alanlarının setlerle çevrilmesine "Yoksulluk branda ile örtülemez!" sözleriyle tepki gösterdi. Binaların kapatılması işlemlerinin, zirveye katılacak olan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un kentte koşu yapma ihtimaline karşı yapıldığı belirtildi. Ziyaret ettiği ülkelerde sabah koşusunu aksatmayan Macron için Botanik Parkı, Dikmen Vadisi ve Gölbaşı'ndaki Eymir Gölü alternatif rotalar olarak belirlendi. Güvenlik gerekçesiyle Macron'un koştuğu saatlerde bu parkların Ankaralıların kullanımına kapatılacağı iddia edilse de, bu durum Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) tarafından yalanlandı.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ne 8 kilometre uzaklıkta bulunan ve daha önce lojistik amaçlı kullanılan askeri havaalanı, yaklaşık 10 milyar lira maliyetle VIP havalimanına dönüştürüldü. AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 15 Haziran'da açılışı yapılan havalimanının, zirve kapsamında özellikle ABD Başkanı Donald Trump'ın uçağının inişi için tasarlandığı ve pistin bu doğrultuda uzatıldığı belirtildi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 8 aylık çalışma sonucunda 2 bin 450 metre olan pist uzunluğunun 3 bin metreye, 42 metre olan genişliğin ise 60 metreye ulaştırıldığını açıkladı. 160 bin metrekarelik yeni apronda aynı anda 44 uçağın park edebileceğini belirten Uraloğlu, 4 bin 800 metrekarelik devlet konukevi ile 310 araçlık otoparkın yapımının tamamlandığını bildirdi. Enerji ve iklim uzmanı Önder Algedik ise havalimanı inşası için şeker fabrikası arazisinin alındığını, Ankara otobüs işletmesi EGO'nun bölgedeki çok sayıda toplu taşıma hattını iptal ettiğini ve her protokol uçuşuyla Batıkent ile Eryaman halkının jet motoru sesiyle uyanacağını belirterek duruma tepki gösterdi.

56 BİN GÜVENLİK PERSONELİ SAHADA

Zirvenin güvenliği için İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi başkanlığında yapılan planlamalar sonucunda başkentte 49 bin polis ve 7 bin jandarma olmak üzere toplam 56 bin güvenlik personeli görevlendirildi. 6 bin Kent Güvenlik Yönetim Sistemi (KGYS) kamerasına ek olarak 100 kritik noktaya yüksek teknolojili gözcü kameralar yerleştirildi ve helikopter destekli denetimler başlatıldı.

Ankara Valiliği kararıyla, 6-12 Temmuz haftasında Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle ilçelerinde görev yapan kamu personeli (sağlık, güvenlik, ulaşım, itfaiye ve 112 hariç) idari izinli sayıldı. Ayrıca 28 Haziran'dan 10 Temmuz saat 23.59'a kadar Ankara'da her türlü İHA uçuşu yasaklanırken; toplantı, gösteri yürüyüşü, basın açıklaması, stant açma ve afiş asma gibi eylemler de durduruldu. Esenboğa Havalimanı çevresi, Söğütözü bölgesi, güzergahlar ve liderlerin konaklayacağı 70'e yakın 4 ve 5 yıldızlı otelin çevresi "Kırmızı Alan" ilan edildi. Esenboğa Havalimanı güzergahındaki (Özal Bulvarı) yola cephesi olan işletmelerin önüne 4-9 Temmuz tarihlerinde araç, karavan ve konteyner park edilmesi yasaklandı. Duruma tepki gösteren esnaf, beş gün boyunca araç girişine izin verilmeyeceği için dükkan açmalarının anlamı kalmadığını belirtirken, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Genel Başkanı Bendevi Palandöken kararın olumsuz etkileri olacağını vurguladı. Emniyet Müdürlüğü'nün başlattığı "Operasyon Turkuaz" kapsamında Ankara Emniyet Müdürü Maksut Yüksek'in talimatıyla 9 ilçede, 215 noktada, 151 parkta ve 120 işletmede 39 ekip ve 450 personelle dilenci, değnekçi ve hanutçulara yönelik operasyonlar düzenlendi.

"BU ÜSTÜ KAPALI BİR SIKI YÖNETİMDİR"

Güvenlik gerekçesiyle alınan kararlar sağlık sistemine de yansıdı. Ankara'daki hastanelerde uygulanan 5 dakikalık muayene süreleri zirve tedbirleri kapsamında 20 dakikaya çıkarıldı. Ankara Tabip Odası (ATO) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Sabri Dokuzoğuz, bu uygulamanın nitelikli sağlık hizmeti için kalıcı olması gerektiğini belirterek, "Bu üstü kapalı bir sıkı yönetimdir. İnsanlara karşı sokağa çıkma yasağıdır ve bunu da sevimli sunmak için her hastaya 20 dakika muayene gibi sunmaya çalışıyorlar. Hastane yollarına düşen insan sayısı 4'te 1'e düşecektir." tespitinde bulundu.

Valilik ve İl Emniyet Müdürlüğü, 6 ve 7 Temmuz tarihlerinden itibaren kademeli olarak trafiğe kapatılacak yolları sokak sokak listeledi. Cumhurbaşkanlığı Bulvarı, Cumhurbaşkanlığı Caddesi, Alparslan Türkeş Caddesi, Beştepe Caddesi, Söğütözü Caddesi, Bahriye Üçok Caddesi, Şehit Öğretmen Şenay Aybüke Yalçın Caddesi, Muhsin Yazıcıoğlu Caddesi, İhtiyaç Halinde Sakıp Sabancı Bulvarı trafiğe kapatılacak. Konaklama alanları çevresinde Alegria Business Otel (350. ve 286. Sokak), Hilton Garden Inn (147. ve 145. Sokak), Crowne Plaza (171., 172., 173. Cadde), Mövenpick (Yaşam Cad., Adalet, 5. Sokak), Wyndham ve Grand Mercure (Nergiz, 1., 3., 4. Sokak), Bilkent Otel (İhsan Doğramacı Bulvarı, 1600. ve 1613. Cadde), Divan (Kişinev, Jose Marti Cad., 720. ve 721. Sokak), Ankara Hiltonsa (Tahran Cad., Billur, Bülten, Güniz Sokak), Sheraton ve Lugal (Arjantin, İran, Polonya Cad., Şehit Ömer Haluk Sipahioğlu, Boğaz Sokak), Intercontinental (Gülözü Sokak), JW Marriott (Ufuk Üniversitesi Cad., 1443., 1452. Sokak), Metropolitan (1377., 1380., 1381. Sokak) ve ATO Congresium çevresindeki sokaklar geçişe kapatıldı. Heyet geçiş güzergahlarında ise Özal Bulvarı, İsmet İnönü Bulvarı, Ankara, Anadolu, Atatürk, Mevlana, Dumlupınar ve 1071 Malazgirt Bulvarları ile Türk Kızılayı, Cinnah, Çankaya, Simon Bolivar, Rabindranath Tagore, John F. Kennedy Caddeleri ve 2453. Sokak güvenceye alındı.

Öte yandan Emniyet, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile Ankara Büyükşehir, Akyurt, Çubuk, Pursaklar, Keçiören, Altındağ, Çankaya, Yenimahalle ve Etimesgut belediye başkanlıklarına yazı göndererek, belirlenen güzergahlar üzerindeki sahipsiz köpeklerin 20 Haziran'a kadar toplanması talimatını verdi. Belirlenen alanlarda motosiklet ve skuter kullanımına geçici yasak getirilirken, güvenlik önlemleri İstanbul'a da uzandı; 28 Haziran Pazar saat 10.00 itibarıyla Taksim ve Şişhane metro istasyonları ile Taksim-Kabataş Füniküler Hattı ulaşıma kapatıldı.

TEMA GÖNÜLLÜLERİ, AKADEMİSYEN VE GAZETECİLERE YÖNELİK TUTUKLAMA DALGASI

Zirveye yönelik protesto ihtimali gerekçesiyle Ankara merkezli operasyonlarda yüzlerce kişi gözaltına alındı ve tutuklandı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturması kapsamında haklarında yakalama kararı bulunan 241 kişiden 225'i gözaltına alındı. Bunlardan 219'u adliyeye sevk edildi, 178'i Sulh Ceza Hakimliği tarafından tutuklandı, 34 kişi ise ev hapsi ve adli kontrolle serbest bırakıldı. Ayrıca "Turkuaz" operasyonları kapsamında 46 tim ve 396 personelin katılımıyla yakalanan 58 kişi de çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı. Başsavcılık; gözaltı kararlarının DAEŞ, DSİH, TKP/ML, TKİP, MLKP, DKP/BÖG, DHKP/C ve THKP/C listeleri üzerinden verildiğini bildirdi. Eskişehir ve Zonguldak merkezli operasyonlarda ise Devrimci Gençlik Dernekleri (DGD) üyesi 14 üniversite öğrencisinden 10'u tutuklandı.

Tutuklananlar arasında Nallıhan Kuş Cenneti'ndeki doğa gezisinden dönen 42 TEMA Vakfı gönüllüsü de yer aldı. Dönüş yolunda Ankara'ya yürüyen maden işçileriyle karşılaşıp görüştükleri belirtilen gönüllülerden aralarında Ankara İl Temsilcisi Nevzat Özer'in de olduğu 6 kişi "TKP/ML terör örgütü üyesi olmak" suçlamasıyla tutuklandı. Avukatların bildirdiğine göre tutuklananlar arasında, TKP/ML örgütünün adını ilk kez duyduğunu ve tek siyasi parti üyeliğinin CHP olduğunu belirten bir gönüllü, yüzde 52 engelli raporu ve beyninde stent bulunan 65 yaşında bir vatandaş ile ev hapsi verilen 79 yaşında kanser ve şeker hastası bir TEMA gönüllüsü de bulunuyor. TEMA Vakfı avukatı Süleyman Çetin, gönüllülerin siyasi faaliyet kapsamında değerlendirilmesinin hatalı olduğunu dile getirdi.

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Emel Memiş de operasyonlar kapsamında tutuklandı. 2004'te istifa eden eski Genelkurmay İstihbarat Dairesi Başkanı Tümgeneral Alaettin Parmaksız'ın gelini olduğu öğrenilen Memiş'e, sorgusunda daha önce yargılanıp beraat ettiği 2016'daki "cübbe atma" eylemi soruldu. Memiş savunmasında, "Ben bir bilim insanıyım. İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, SBB ve AK Parti Kadın Kolları'ndan 350'nin üzerinde kamu görevlisine eğitimler verdim. Bu ithamların hepsi asılsızdır." dedi.

Operasyonlarda Kaos GL Genel Yayın Yönetmeni gazeteci Yıldız Tar da tutuklandı. Geçtiğimiz yıl 30 Mayıs'ta tahliye edilen Tar'a ifadesinde "2025 Aile Yılı" politikaları hakkında sorular soruldu. Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) temsilcisi Erol Önderoğlu, Tar'ın keyfi gözaltına alınmasının kabul edilemez olduğunu belirterek derhal bırakılmasını talep etti. Tutuklanan veya gözaltına alınan diğer isimler arasında Devrimci Parti Genel Başkanı Elif Torun Öneren, ÇHD üyesi Av. Semra Demir ve Av. Kürşat Bafra, Av. Doğa İncesu, Umut-Sen Sözcüsü Burcu Arıkan ve Halkevleri GYK üyesi Hediye Yıldırım yer aldı. Öğrencilere ise "NATO zirvesinde derneğiniz hangi faaliyetleri yürütecek?" sorusu ile 1 Mayıs katılımı ve Ankara Valiliği'nden izinli olarak yapılan eylemlere dair teknik takip verileri soruldu. Sulh Ceza Hakimliği'nin tutuklama tutanaklarında, kişilerin "Türkiye'nin terörle anılan bir ülke olması gayreti içerisinde terör eylemleri gerçekleştirebilecekleri" ibaresi gerekçe gösterildi ve şüpheliler için 24 saatlik avukat görüş kısıtlaması uygulandı.

BAĞIMSIZ MEDYAYA SANSÜR VE SİYASİLERİN TEPKİSİ

Zirveyi takip etmek isteyen HALK TV, Halktv.com.tr, Cumhuriyet, Sözcü, Birgün, Evrensel, ANKA, İlke TV, Yetkinreport ve Medyascope gibi Türkiye'deki bağımsız medya organları ile China Media Group'un akreditasyon başvuruları NATO tarafından reddedildi. Ret yanıtında gerekçe sorulmaması ve gelişmelerin NATO'nun resmi sitesinden takip edilmesi istendi. Kulislerde bu kararda İletişim Başkanlığı'nın etkili olduğu öne sürülürken, Dışişleri kaynakları iddiaları reddetti. Basın Konseyi kararı kınayarak, "Gazetecilere getirilen bu yasaklar, NATO'nun her zaman savunduğu demokrasi ve hukuk devleti ilkelerine de aykırıdır." açıklamasını yaptı.

Öte yandan zirveye karşı protesto hazırlıkları da sürüyor. Türkiye Komünist Hareketi (TKH) tarafından açılan "natoyahayir.tkh.org.tr" isimli imza kampanyası sitesine Amasya Sulh Ceza Hakimliği tarafından erişim engeli getirildi. SOL Parti, TİP, EMEP gibi partilerin katılımıyla "NATO'ya Hayır Koordinasyonu" kurulurken, TKP 5 Temmuz'da Tandoğan Meydanı'nda, HKP ise aynı gün Ulus'taki Birinci Meclis binası önünde miting düzenleyeceğini duyurdu. ABD Büyükelçiliği önünde eylem yapan HKP üyeleri ile bir araya gelen öğrenci grupları okudukları basın açıklamasında, "Suç işleyenler Adana'ya kolordu, Boğazlara yabancı askeri üs kurduranlar, kamu kaynaklarını emperyalist tekellere peşkeş çekenlerdir. 74 yıldır NATO üyeliği, Türkiye halklarına yoksulluk, savaş ve ölümden başka hiçbir şey getirmemiştir." ifadelerini kullandı.

Uygulamalar TBMM Genel Kurulu'nda da sert tartışmalara neden oldu. Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Mehmet Emin Ekmen, "Bu kadar idari ve adli tedbirlerin başka bir ülkede alındığına dair hiçbir emare elimizde yok. Geliniz, NATO Zirvesi boyunca Ankara'yı tahliye edin. Herkes köyüne gitsin. Trump Ankara'ya gelecek diye Anayasa'yı geçici olarak yürürlükten mi kaldırdınız? TEMA Vakfıyla bağlantılı kişilerin bu listeye nasıl girdiğini merak ediyoruz." sözleriyle tepki gösterdi. CHP Grup Başkanvekili Murat Emir ise Meclis çalışmalarının da aksatıldığına dikkat çekerek, "Bilim insanlarını, gazetecileri, aktivistleri gözaltına alıyorlar. NATO Zirvesi gerekçe gösterilerek Türkiye bir OHAL ve sıkıyönetim rejimine sürükleniyor. Siz Türkiye'deki en küçük bir tepkinin bile olmaması için Ankara'yı adeta hayalet şehre döndürmeye çalışıyorsunuz." dedi.

ZİRVENİN KATILIMCILARI VE DETAYLARI

Türkiye'nin 2004'ten bu yana ev sahipliği yapacağı ilk liderler buluşması olan organizasyon, Ankara tarihinde bu ölçekteki ilk uluslararası toplantı olma özelliği taşıyor. Toplam katılımcı sayısının 9 bini bulacağı zirveye NATO'ya üye 32 ülkenin liderlerinin yanı sıra Japonya, Güney Kore, Avustralya, Yeni Zelanda, Ukrayna ve Moldova gözlemci statüsüyle katılacak. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in yanı sıra Suriye geçici Devlet Başkanı Ahmed Şara'nın da zirvede yer alması bekleniyor.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez eşi Begona Gomez hakkındaki soruşturma nedeniyle getirilen yurt dışı çıkış yasağından ötürü zirveye katılamazken, Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel'in yerine Başbakan Andrej Babiş toplantılarda yer alacak. Barack Obama'dan 17 yıl sonra Türkiye'yi ziyaret eden ilk ABD Başkanı unvanını alacak olan Donald Trump'ın Ankara'daki yeni ABD Büyükelçiliği yerleşkesinde ya da Çankaya'daki büyükelçi rezidansında ağırlanması planlanıyor. Resmi program, 7 Temmuz'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri dışişleri bakanlarının katılımıyla gerçekleştirilecek İstanbul İş Birliği Girişimi (İİG) toplantısıyla başlayacak.