Nerede o eski bakanlar! "Beni Yüce Divan’da yargılayın"

75 yıl önce, Gümrük ve Tekel Bakanı Suat Hayri Ürgüplü, adı yolsuzluğa karışınca başlıktaki cümleyi kurup istifa etti. Yargılandı, suçsuz bulunup beraat etti. Bu dava, hukuk fakültelerinde ‘Siyasi ahlak ve örnek olay’ olarak okutuldu.

CUMHURBAŞKANLIĞI Kabinesi, 9 Temmuz 2018 günü açıklandı ve Ticaret Bakanlığı koltuğu da Manisalı Elektrik Mühendisi Ruhsar Pekcan'a emanet edildi. Kabinenin iki kadın bakanından biri olan Pekcan, 3 yıl sonra görevinden alınırken vedası da olaylı oldu. Eşi ile birlikte sahibi bulunduğu şirketin, kendi bakanlığına fahiş fiyata dezenfektan sattığı ortaya çıktı. Sessizliğe bürünüp ortadan kayboldu. ‘Görevini kötüye kullanmaktan’ Yüce Divan'da yargılanması talepleri gündeme geldi. Meclis'teki sayısal denge dolayısıyla iktidar partisi ‘Evet’ demedikçe Yüce Divan yolunun açılması mümkün görülmüyor.

Galatasaray Lisesi öğrencisiyken… Oturanlardan sol baştaki Suat Hayri Ürgüplü.

SAĞLIKLI KARAR ALINMASI İÇİN

75 yıl önce, Kayseri Milletvekili Suat Hayri Ürgüplü, Şükrü Saracoğlu hükümetinde Gümrük ve Tekel Bakanı’ydı. 8 Şubat 1946’da bir iddia ortaya atıldı. Tekel Genel Müdürlüğü'nün, Brezilya'dan ithal edeceği kahve alımında yolsuzluk yapılmıştı. Müfettişlerden oluşan bir komisyon iddiaları inceledi. Suçlamalar kendisine yönelince Bakan Ürgüplü, şu açıklamayı yaptı: “Adımın da karıştığı kahve yolsuzluğuyla ilgili kurulan teftiş heyetinin selametle çalışabilmesi için benim bakanlık koltuğundan ayrılmam gerekir. Aksi halde sağlıklı bir karar alınması zorlaşır. Siyasi ahlak gereği bakanlıktan istifa ediyorum.”

Ruhsar Pekcan

ÇIKAR SAĞLAMAKLA SUÇLANDI

“YÜCE Divan'da yargılanmaktan asla çekinmiyorum” diyen Ürgüplü'yü istifaya götüren olay, 3 bin ton kahve alımıyla ilgiliydi. İstanbul’da ithalatihracat komisyoncusu Otton Andriyadis, kahve ithal edileceğini öğrenmiş ve Brezilya'daki ‘Vivacquo’ firmasıyla bağlantı kurmuştu. Andriyadis kahvenin tonu için 362 dolar önerdi, bakanlık da bu teklifi kabul etti. Ancak durumu öğrenen diğer firmalar, ton başına 320 dolar önerince işler karıştı. Bakanlığın Andriyadis'i kolladığı, ihalesiz ve yüksek fiyata kahve alındığı, devletin zarara uğratıldığı öne sürüldü. Ürgüplü de bu işten çıkar sağlamakla suçlandı.

Süley man Demirel, Cemal Gürsel ve ortadaki Suat Hayri Ürgüplü.

DURUŞMALAR AYLAR SÜRDÜ

KOMİSYON ve Danıştay, Ürgüplü'nün 1. derece sorumlu olduğuna karar verdi. Dosya TBMM'ye gitti. Meclis Soruşturma Komisyonu kuruldu. Ürgüplü, Meclis Genel Kurulu’ndaki oylama sonunda Yüce Divan'a sevk edildi. Danıştay ve Yargıtay üyesi 14 kişi Yüce Divan’ı oluşturdu. Ürgüplü'ye yönelik iddia şuydu: ‘Rüşvet almak ve görevini kötüye kullanmak’. Aylar süren duruşmaların ardından hakkında suç oluşturabilecek bir bulguya rastlanmayan Ürgüplü’nün beraatine karar verildi. Ürgüplü'nün Yüce Divan davası, hukuk fakültelerinde ‘Siyasi ahlak ve örnek olay’ olarak okutuldu. Bir yanda Ürgüplü, diğer yanda Pekcan…

Suat Hayri Ürgüplü, başbakan olduğu dönemde Anıtkabir'de…

ATATÜRK OKUTTU BAŞBAKAN OLDU

1903 yılında Şam'da doğan Suat Hayri Ürgüplü'nün babası, 1. Dünya Savaşı’na katılma fetvasını veren Şeyhülislam Hayri Efendi’ydi. İşgal yıllarında Malta'ya sürülünce Galatasaray Lisesi’nde okuyan oğlunun okul taksitlerini Atatürk ödedi.

Suat Hayri Ürgüplü'nün aynı ismi taşıyan oğlu Hayri Ürgüplü, Padişah Vahdettin'in torunu Fazıla Hanımsultan İbrahim ile evlenmişti.

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Ticaret Mahkemesi’nde hakimlik yaptı. Kayseri Milletvekili olarak 1943'te Şükrü Saracoğlu kabinesinde Gümrük ve Tekel Bakanı oldu.

Gazeteci Oktay Ekşi ve Suat Hayri Ürgüplü hakkında yazdığı kitap.

4 ÜLKEDE BÜYÜKELÇİLİK

YÜCE Divan'da beraat ettikten sonra Bonn, Londra, Washington ve Madrid Büyükelçiliği yaptı. 1961'de Adalet Partisi Senatörü seçildi ve Cumhuriyet Senatosu’nun ilk başkanı oldu. 1965'te İsmet İnönü’nün istifasının ardından koalisyon hükümetinin başbakanı oldu. 1972’de kurduğu hükümet ise güvenoyu alamadı. 26 Aralık 1981'de hayata veda etti. Gazeteciyazar Oktay Ekşi, Ürgüplü'nün hayatını anlatan ‘Beyefendi’ adlı bir kitap yazdı.

https://www.sozcu.com.tr/2021/gundem/beniyucedivandayargilayin6419245/