Üretimde bıçak kemiğe dayandı: Giyimde Aralık 2022’ten bu yana 10 bin 754 fabrika kapandı

Maliyet artışları sanayicileri geri dönüşü olmayan pazar ve kapasite kaybına götürüyor. Tekstil ve hazır giyimde son 3,5 yılda 372 bin kişi işini kaybetti.

Maliyet artışı nedeniyle üretici sektörler can çekişiyor. Tekstil ve hazır giyimde 2022 Aralık dönemi ile 2026 Ağustos döneminde 372 bin 468 kişi işini kaybetti. Bu dönemde iki sektörde çalışan sayısı 1 milyon 222 bin 852 kişiden 850 bin 384 kişiye gerilerken aynı dönemde 10 bin 754 işletme de kapıya kilit vurdu. Bu dönemde toplam işletme sayısı 64 bin 50’den 53 bin 296’ya geriledi.

Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Toygar Narbay’a göre, sektör mal ticaretinde Türkiye’ye en çok net döviz kazandıran, imalatta en çok istihdam yaratan sektör. Ancak Aralık 2022’den bu yana kayıtlı istihdamın yaklaşık üçte biri kayboldu. İmalattaki istihdam kaybının üçte ikisi bu sektörde toplandı.

GİDEN GERİ GELMİYOR

Üretim kasları zayıflıyor. Kapanan işletme, dağılan usta-operatör kadrosu ve satılan makine geri getirilmesi en zor varlıklar. Aralık 2022’den bu yana kaybolan kayıtlı istihdamın büyük bölümü Anadolu illerinde ve kadın çalışanlarda; bu istihdamın yerini kısa vadede başka bir sanayi kolu alamıyor. Narbay’a göre, Türkiye ekonomisi üretimden hizmete kayıyor. Hizmetlerin kayıtlı istihdamdaki payı 2006’da yüzde 48 iken 2025’te yüzde 58,5, sanayinin payı aynı dönemde yüzde 29,2’den yüzde 27,3’e indi.

Narbay, “Türkiye’de enflasyon artık talep kaynaklı değil. Kur, ücret ve faiz birbirini besleyen bir sarmal oluşturuyor. Dezenflasyon, TL’nin reel değerlenmesine yaslandı, bunun bedeli üretici rekabet gücünden ödendi” dedi.

Kaybedilen müşterinin de geri dönmediğine işaret eden Narbay, “Fiyatı tutmayan tedarikçinin yerine giren Mısır, Fas, Bangladeş ve Vietnam üreticisi, müşteriyle zincirini kurduktan sonra kolay bırakılmıyor. Kur sonradan düzelse de sipariş geri gelmiyor” dedi.

Yüzde 33 kayıptayız

TGSD Başkanı Toygar Narbay, rekabet gücünde bıçağın kemiğe dayandığını, TÜSİAD Maliyet Bazlı Rekabet Gücü Endeksi’nin 2020 yılı dördüncü çeyreğinde 120,2 olan zirveden 2026’nın ikinci çeyreğinde 86,1’e gerilediğini, tekstil-giyim-deri endeksinin kendi zirvesinden yüzde 33 kayıpta olduğunu söyledi. Narbay, dolar bazlı üretici fiyatlarının aynı dönemde zirveye çıktığını ifade etti.

Narbay, “Rekabet gücü kaybını yalnız kura bağlamıyoruz. İşçiliğin dolar maliyeti, finansman maliyeti ve enerji birlikte belirleyici. Ancak bu üç kalemin üçü de aynı politika bileşiminin sonucu; bileşim değişmeden tek kalemdeki iyileşme kaybı durdurmaya yetmiyor” ifadelerini kullandı.

NEFES