Basın özgürlüğünde kara tablo

Sınır Tanımayan Gazeteciler’in (RSF) 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Türkiye, 180 ülke arasında 163’üncü sıraya geriledi. Raporda gazetecilere yönelik baskılar, tutuklamalar ve ifade özgürlüğünü sınırlayan yasal uygulamalar öne çıkan gerekçeler arasında gösterildi.

Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) tarafından yayımlanan 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi, küresel ölçekte basın özgürlüğünün son 25 yılın en düşük seviyesine gerilediğini ortaya koydu.

Rapora göre Türkiye, gazetecilere yönelik baskılar, tutuklamalar ve “dezenformasyon”, “cumhurbaşkanına hakaret” ile “devlet kurumlarını karalama” gibi suçlamaların yaygın biçimde kullanılması nedeniyle 180 ülke arasında 163’üncü sırada yer aldı. RSF’nin dünya haritasında Türkiye, basın özgürlüğü açısından en alt kategori olan “çok ciddi durumda” ülkeler arasında gösterildi.

Türkiye basın özgürlüğü endeksinde geçen yıl 159. sıradaydı.

"DAHA NE KADAR TAHAMMÜL EDECEĞİZ?"

RSF Yayın Direktörü Anne Bocandé, basın özgürlüğüne yönelik saldırıların daha görünür ve sistematik hale geldiğini belirterek, “Gazeteciliğin boğulmasına daha ne kadar tahammül edeceğiz?” ifadelerini kullandı.

Bocandé, otoriter yönetimler, siyasi aktörler ve ekonomik güçlerin bu gerilemede doğrudan sorumluluğu bulunduğunu söyledi.

Raporda, Irak, Sudan ve Yemen gibi çatışma bölgelerinde gazetecilerin ağır risk altında olduğu belirtildi. Gazze'de Ekim 2023’ten bu yana 220’den fazla gazetecinin öldürüldüğü aktarıldı.

RUSYA-ÇİN LİSTENİN DİBİNDE

ABD basın özgürlüğü sıralamasında yedi basamak gerileyerek 64’üncü sıraya düştü.

Latin Amerika ülkelerinde ise organize suçlar ve güvenlik kaynaklı şiddetin basın özgürlüğünü olumsuz etkilediği kaydedildi.

Çin, Kuzey Kore ve Eritre listenin son sıralarında yer almayı sürdürürken, Rusya ile İran da en kötü performans gösteren ülkeler arasında yer aldı.

BASKILAR ARTIYOR

Rapora göre özellikle ulusal güvenlik politikalarıyla bağlantılı daha kısıtlayıcı hale gelen yasal düzenlemeler, 2001’den bu yana kamuoyunun habere erişim hakkını aşındırıyor. Bu yıl en fazla gerileme “yasal çerçeve” alanında yaşandı.

RSF, gazeteciliğin terörle mücadele, ulusal güvenlik veya “yalan haber” yasaları üzerinden suç sayılmasının küresel bir eğilim haline geldiğini kaydetti.

2025-2026 döneminde 180 ülkenin 110’unda yasal göstergenin kötüleştiği belirtildi.

Raporun sonunda, gazetecilere yönelik koruma mekanizmalarının yetersiz kaldığı ve cezasızlığın yaygınlaştığı belirtilerek, daha güçlü koruma politikaları ve somut yaptırımlar çağrısı yapıldı.

NEFES