Beş başlıkta Venezuela krizi: ABD neden vurdu?

ABD, gece saatlerinde Venezuela'nın başkenti Caracas'a ağır hava saldırıları düzenledi. Karayipler'deki gerginliği yeni bir aşamaya taşıyan bu saldırıların arkasında neler yatıyor?

Venezuela bu gece hava saldırılarıyla sarsıldı. Başkent Caracas'ın çeşitli noktalarında dumanlar yükselirken Venezuela hükümeti saldırıdan ABD'yi sorumlu tuttu.

Amerikan basını da saldırı emrini ABD Başkanı Donald Trump'ın verdiğini yazdı.

Bu saldırı, ABD'nin Karayipler'deki askeri yığınağını artırması, uyuşturucu taşıdıkları iddiasıyla tekneleri vurması ve Venezuela petrolünü taşıyan tankerleri alıkoymasının ardından geldi.

Peki tansiyonun yükselmesinin ardında neler yatıyor? Venezuela krizi hakkında neler biliniyor?

MADURO KİMDİR?

Eski bir otobüs şoförü ve sendika lideri olan Maduro, solcu Hugo Chavez'in halefi olarak 2013'te devlet başkanı ilan edildi.

Chavez ve Maduro'nun toplam 26 yıllık iktidarında Meclis'ten yargıya ve seçim kurumlarına kadar devletin tüm kilit yapıları üzerindeki iktidar etkisi arttı.

2024 yılında yapılan başkanlık seçimlerinde Maduro resmi kazanan ilan edildi. Ancak muhalefet adayları sonuçların manipüle edildiğini savundu. Kısa süre önce Nobel Barış Ödülü'ne layık görülen Maria Corina Machado adaylıktan men edildiği için yerine Edmundo Gonzalez yarıştı.

Dönemin ABD Başkanı Joe Biden da Venezuela muhalefetine destek vererek seçimlerde hile olduğunu savundu.

Trump, Maduro'nun başına 50 milyon dolar ödül koydu ve Venezuela hükümetini de "terör örgütü" ilan etmeyi planladığını açıkladı.

TRUMP NEDEN VENEZUELA'YA GÖZÜNÜ DİKTİ?

Trump, ABD'ye gelen yüz binlerce Venezuelalı göçmenden Maduro'yu sorumlu tutuyor. 2013'ten bu yana yaklaşık 8 milyon Venezuelalının ekonomik kriz ve baskılar nedeniyle ülkeyi terk ettiği tahmin ediliyor.

ABD'li lider herhangi bir kanıt sunmasa da Maduro'nun hapishaneleri ve akıl hastanelerini "boşaltarak" insanları ABD'ye gönderdiğini iddia ediyor.

Washington'un gündeme getirdiği bir diğer neden ise fentanil ve kokain kaçakçılığıyla mücadele. Trump, Venezuela merkezli Tren de Aragua ve Cartel de los Soles adlı suç ağlarını "yabancı terör örgütü" ilan etti; Cartel de los Soles'in Maduro tarafından yönetildiğini öne sürdü.

Cartel de los Soles'in varlığı kesin olarak kanıtlanamamış olsa da analistler bunun gerçek bir uyuşturucu karteli değil, uyuşturucunun Venezuela üzerinden geçmesine izin veren yolsuz yetkililer olduğunu belirtiyor.

UYUŞTURUCUNUN ADRESİ GERÇEKTEN VENEZUELA MI?

ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi'nin (DEA) verilerine göre ABD’ye yönlendirilen kokain sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 74’ü Pasifik, yüzde 16’sı Batı Karayipler üzerinden gerçekleşiyor. Bu, akışın "asıl yoğunlaştığı" hattın Pasifik olduğunu gösteriyor.

Venezuela Karayip rotalarında çıkış ülkelerinden biri olmaya devam etse de hattın ana damarı olmadığı belirtiliyor. Trafiğin merkezindeki asıl Orta Amerika ülkesi ise Kolombiya.

PEKİ YA PETROL?

Trump'ın gündeme getirmediği ancak Venezuela hükümetinin altını çizdiği asıl önemli sebep ise Venezuela'nın dünyanın en zengin petrol kaynağına sahip ülke olması.

Petrol, Maduro hükümetinin ana gelir kaynağı. Venezuela günde yaklaşık 900 bin varil petrol ihraç ediyor; en büyük alıcı Çin.

Venezuela hükümeti, Trump'ın Maduro'yu devirerek yerine getirilecek yeni liderle Venezuela petrolünden faydalanmayı amaçladığını savunuyor. Analistler ise bunun sadece "petrol hırsı" değil, ABD'nin Latin Amerika'daki nüfuzunu yeniden tesis etme çabasının bir parçası olduğunu söylüyor.

Mevcut gelişmeleri "Monroe Doktirini'nin güncellenmiş verisyonu" olarak gören analistler, ABD'nin Latin Amerika'da rakip güçlerin etkisini sınırlamak istediğini belirtiyor.

Venezuela son yıllarda Çin, İran ve Rusya ile askeri, ekonomik ve siyasi ilişkilerini derinleştirdi. Özellikle petrolün ABD yaptırımlarına rağmen Çin'e akışının devam etmesi, mevcut krizi Wasghington açısından daha stratejik hale getiriyor.

KARAYİPLER'E GÖNDERİLEN SAVAŞ GEMİLERİ

ABD, Karayipler'e 15 bin asker, uçak gemileri, güdümlü füze destroyerleri ve amfibi çıkarma gemileri konuşlandırdı. Bu, 1989'daki Panama işgalinden bu yana bölgeye yapılan en büyük askeri yığınak olarak tanımlanıyor. Washington, konuşlanmanın amacının uyuşturucu akışını durdurmak olduğunu savunuyor.

Filoda dünyanın en büyük uçak gemisi USS Gerald Ford da bulunuyor. Aralık ayında ABD güçleri, Venezuela ve İran'dan yaptırım altındaki petrolü taşıdığı gerekçesiyle bir tankere el koydu. Venezuela bu adımı "korsanlık" olarak niteledi. Trump'ın bu alıkoymanın ardından yaptığı açıklamada alıkonulan petrolü kendilerinin satabileceğini söylemesi de korsanlık iddialarını güçlendirdi.

ABD son aylarda, uluslararası sularda uyuşturucu taşıdığı iddia edilen teknelere yönelik iki düzineden fazla saldırı düzenledi; 100'den fazla kişi hayatını kaybetti.

NEFES