Borcu kapatması için borç teklif ettiler: Çiftçiler şaşkına döndü

24 Ekim 2025’te Resmi Gazete’de yayımlanarak 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren karar, Ziraat Bankası, Ziraat Katılım ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla kullandırılan sübvansiyonlu krediler için SGK prim borcu ve vergi borcu bulunmaması şartı getirmişti. Tepkilere neden olan bu şart, 15 Şubat 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile yeniden düzenlendi.

Son değişiklikle birlikte, BağKur ya da vergi borcu bulunan çiftçilere, borçlarını ödeyebilmeleri için Hazine destekli kredi imkânı tanındı; borcun kapatılmasının ardından sübvansiyonlu krediye erişim sağlanabilecek.

BORCU KAPATMASI İÇİN BORÇ TEKLİF ETTİLER

Ekonomim yazarı Ali Ekber Yıldırım'ın aktardığına göre, Hazine destekli sübvansiyonlu tarım kredilerine ilişkin 24 Ekim 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile iki temel değişiklik yapıldı: Faiz destek oranları düşürüldü, dolayısıyla çiftçinin ödeyeceği faiz ortalama 10 puan artırıldı; ayrıca kredi kullanacak çiftçiler için “BağKur prim ve vergi borcu olmaması” şartı getirildi.

Karar uyarınca 2026’da Ziraat Bankası, Ziraat Katılım ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla kullandırılacak kredilerde limitler sabit kalırken faiz indirimleri azaltıldı. Örneğin sütçü ve kombine sığır yetiştiriciliğinde faiz indirimi yüzde 50’den yüzde 25’e çekildi. Böylece Hazine destekli kredilerde çiftçinin ödeyeceği faiz oranı ortalama yüzde 21,5’ten yüzde 32 seviyesine yükselmiş oldu.

Çiftçilerden gelen yoğun tepki üzerine faiz artışı 30 Ekim 2025’te geri çekildi ve oranlar 2025 seviyesiyle aynı bırakıldı. Ancak “SGK ve vergi borcu yoktur” şartı korunarak 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Yılbaşından sonra kredi başvurusunda bulunan çiftçilerden borcu yoktur yazısı istenmesi, özellikle 2025’teki zirai don ve kuraklık nedeniyle gelir kaybı yaşayan üreticilerin tepkisine yol açtı.

Bunun üzerine 15 Şubat 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan yeni Cumhurbaşkanı Kararı ile ek bir düzenleme yapıldı. Buna göre, prim ve vergi borcu bulunan çiftçilere, borçlarını kapatmaları için Hazine faiz destekli kredi imkânı getirildi. Çiftçi, kredi başvurusu sırasında en fazla 15 gün önce alınmış “borcu yoktur” yazısını sunacak; borcu varsa, talep ettiği kredinin azami yüzde 25’ine kadar olan tutar, Ziraat Bankası veya Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından doğrudan ilgili tahsil dairesine aktarılacak. Bu kapsamda borç ödemeye yönelik kredi için yıllık üst limit 300 bin lira olarak belirlendi ve faiz indirimi yüzde 25 olacak şekilde düzenlendi. Borç kapatıldıktan sonra üretime yönelik sübvansiyonlu kredi kullandırılacak.

Öte yandan temel hayvansal ve bitkisel üretimde, tamamı ayni ve 400 bin liraya kadar olan kredilerde “borcu yoktur” şartı 31 Aralık 2026’ya kadar aranmayacak. Kart uygulamalarında ise bu şart kredi tahsis aşamasında değil, kullandırım aşamasında dikkate alınacak.

ÇİFTÇİLER ŞAŞKINA DÖNDÜ

Sahadan gelen geri bildirimler, düzenlemenin birçok üretici için yeterli olmayabileceğine işaret ediyor. Özellikle 2025’te yaşanan kuraklık ve zirai don nedeniyle hasat yapamayan çiftçiler bulunuyor. Gelir elde edemeyen üreticinin, borcunu ödemek için yeni bir kredi yükünün altına girmesi ve ardından üretim için tekrar borçlanması ne kadar sürdürülebilir, tartışmalı görünüyor.

Düzenlemeler, Hazine ve Maliye yönetiminin çiftçilerin devlete olan prim ve vergi borçlarını tahsil etmeyi önceleyen yaklaşımını ortaya koyuyor. 2025 sonu itibarıyla Ziraat Bankası’nın tarımsal kredi hacmi 851 milyar liraya ulaşırken bunun yüzde 91’i sübvansiyonlu kredilerden oluşuyor. Ancak kuraklık ve don nedeniyle gelir kaybı yaşayan üreticiler açısından “krediyle borç ödeme” formülü, borç yükünü azaltmak yerine artırma riski taşıyor. 24 Ekim’den 15 Şubat’a uzanan süreçte üç kez değiştirilen düzenlemeler, hem kamunun kaynak sıkıntısını hem de çiftçinin finansman baskısını yansıtıyor.