Bütün dünyanın izlediği seçimi onlar da kaybetti... Kim bu Viktor Orban'ı deviren Peter Magyar?

Macaristan'da 16 yıldır iktidarda olan Orban'ı devirerek seçimden zaferle çıkan Peter Magyar, günün en çok konuşulan isimlerinden biri. Magyar sadece Orban'a karşı değil, Orban'ı destekleyen isimlere karşı da büyük zafer kazandı. Peki 45 yaşındaki siyasetçinin yükselişi nasıl gerçekleşti?

Macaristan siyaseti, modern tarihin en hızlı yükselişlerinden birine sahne oldu. Bir zamanlar odasında, 16 yıldır Macaristan'ın liderliğini yapan Viktor Orban'ın posterlerini asan Peter Magyar, bugün Orban'ı koltuğundan eden lider olarak tarihe geçti.

ORBAN'IN MÜTTEFİYKEN DÜŞMANI OLDU

Magyar, esasında Orban'ın partisi Fidesz'ten ayrılarak kendi partisi Tisza'yı kurdu. Hayatının büyük bir bölümünü Fidesz'in önde gelenleriyle iç içe geçiren Magyar, Başbakanlık Ofisi Başkanı Gergely Gulyas'ın yakın arkadaşlarından biriydi.

2006'da eski Adalet Bakanı Judit Varga ile evlenen ve sonrasında boşanan Magyar, Brüksel'de Macaristan'ı temsil etti, devlet kurumlarında üst düzey pozisyonlar üstlendi.

KIRILMAYA BU SKANDAL NEDEN OLDU

Magyar'ın Fidesz'ten kopmasına ise 2024'te ülkede patlak veren bir çocuk istismarı affı skandalı etkili oldu. Yıllarca "Hristiyan aileleri ve çocukları koruma" söylemiyle öne çıkan Orban hükümetinin, bir çocuk yurdundaki cinsel istismar skandalını örtbas etmeye yardım etmekten hüküm giymiş bir kişiyi affettiği ortaya çıktı.

Skandaldan bir yıl önce boşandığı eşi Varga ile Cumhurbaşkanı Katalin Novak, olayın ardından istifalarını sundu.

Magyar ise sosyal medyada yaptığı paylaşımda Fidesz yetkililerinin bu iki kadını günah keçisi ilan ettiğini söyledi. Bununla da kalmayarak sistemin içinden biri olarak "yozlaşmış düzeni" tüm ayrıntılarıyla ifşa etmeye başladı.

NASIL BİR HAREKET İNŞA ETTİ?

Magyar, Fidesz'i "sıradan vatandaşların sırtından güç ve servet biriktiren yetkililerin yarattığı siyasi ürün" olarak tanımladı. Onun verdiği bu mesaj, yükselen yaşam maliyeti ve yerinde seyreden maaşlarla ekonomik kriz yaşayan Macar halkında karşılık buldu.

Mart 2024'te Magyar öncülüğünde düzenlenen bir protestoya yaklaşık 35 bin kişi katıldı. Bunun üzerine Magyar resmen kendi siyasi hareketini kurdu ve ülkenin köy ve kasabalarını tek tek gezmeye başladı.

Ne var ki Magyar'ı tanıyanların yorumları hayranlıkla antipati arasında gidip geliyor. Bir yanda büyük bir hızla inşa ettiği harekete ve disiplinine hayranlık duyanlar varken diğer yanda da çabuk öfkelenmesi ve zaman zaman sert bir üslup kullanması eleştiriliyor.

AB'YE YAKIN OLACAK

Magyar'ın politikaları henüz tam olarak netleşmiş olmasa da hazırladığı 240 sayfalık seçim manifestosunda bazı vaatleri öne çıkıyor. Bunlar arasında demokratik denge ve deneyim mekanizmalarının yeniden sağlanması, Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerin onarılması ve dondurulmuş AB fonlarının serbest bırakılması, yolsuzlukla mücadele, 2035'e kadar Rus enerjisine bağımlılığın sona erdirilmesi ve misafir işçi programının iptal edilmesi bulunuyor.

Bununla birlikte bazı konularda sessizliğini koruması da dikkat çekti. LGBTİ+ hakları ve Onur Yürüyüşü yasakları gibi meselelerde kesin bir tutum sergilemekten kaçınan Magyar'ın Ukrayna'ya silah gönderilmesine karşı çıkmakla birlikte AB üyeliğine veto engelini kaldırması bekleniyor.

SADECE ORBAN KAYBETMEDİ

Öte yandan Magyar'ın bu politikaları, kaybedenin sadece Orban olmadığını gösteriyor. Seçim döneminde bazı isimler Orban'a açık desteğini göstermişti.

Örneğin Orban ve Slovakya Başbakanı Robert Fico, AB içinde Rusya yanlısı tavırlarıyla Ukrayna'ya yönelik kararların çıkmaza girmesinde birbirlerinden güç alıyordu. Fico seçim sonuçları sonrası Magyar'ı kutlayarak yeni Macaristan hükümetiyle "yoğun iş birliğine hazır" olduklarını açıkladı.

Fico, Ukrayna'daki saldırılar sonrası devre dışı kalan Druzhba petrol hattına atıfta bulunarak iki ülke arasında "faydaya dayalı karşılıklı ilişkiler" kurulmasının önemini vurguladı.

Öte yandan Orban yönetiminden AB toplantılarının detaylarını öğrendiği ortaya çıkan Moskova da bir müttefikini kaybetmiş oldu.

Benzer şekilde seçim sürecinde Orban'ı desteklediğini açıkça dile getiren Çekya Başbakanı Andrej Babis, zorlu geçtiğini vurgulayarak Magyar’ı tebrik etti. Babis, Orban gibi güçlü bir rakibe karşı kazanmanın kolay olmadığını belirterek Magyar'ın halkın güvenini kazandığını ifade etti.

ABD DE AÇIK ORBAN DESTEKÇİSİYDİ

ABD Başkanı Donald Trump, Macaristan seçimindeki favorisinin Orban olduğunu ilan ederek Macar lideri "gerçek dostu, savaşçı ve KAZANAN" olarak nitelemişti.

Trump'ın yardımcısı JD Vance'in de Orban'ı desteklemek için Macaristan'a gitmesi ve mitinginde kürsüye çıkarak konuşması bu desteğin en somut göstergesi olmuştu.

NEFES