Herkes ayağa kalksın! Atatürk: "Efendiler yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz"

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecindeki en önemli dönüm noktalarından biri olan Cumhuriyet’in ilanının üzerinden 103 yıl geçti. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya Köşkü’nde İsmet İnönü, Fethi Okyar, Kazım Paşa, Kemalettin Sami Bey, Ruşen Eşref Bey ve Fuat Beye söylediği “Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz” sözü, Türkiye’nin yönetim biçiminin değişeceği tarihi sürecin başlangıcını simgeledi.

CUMHURİYET KARARI ÇANKAYA KÖŞKÜ’NDE AÇIKLANDI

Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından yeni Türk devletinin siyasi ve idari yapısının belirlenmesi için çalışmalar sürüyordu. Ankara’nın 13 Ekim 1923’te başkent ilan edilmesi, devlet teşkilatlanmasında önemli bir adım oldu. Ancak mevcut hükümet sisteminde yaşanan sorunlar, yönetim biçiminin açıkça belirlenmesi ihtiyacını ortaya çıkardı.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya Köşkü’nde yakın çalışma arkadaşlarıyla bir araya geldi. Bu görüşmede cumhuriyetin ertesi gün ilan edileceğini açıkladı. Atatürk’ün Nutuk’ta da aktardığı “Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz” sözü, Türkiye’nin yönetim tarihinde yeni bir dönemin habercisi oldu.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ 29 EKİM 1923’TE İLAN EDİLDİ

Cumhuriyetin ilanı için gerekli anayasa değişikliği teklifi, Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü’nün çalışmalarıyla hazırlandı. Teklif, 29 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görüşülerek kabul edildi.

Yapılan değişiklikle 1921 Anayasası’na “Türkiye Devleti’nin hükümet şekli cumhuriyettir” hükmü eklendi. Böylece Türkiye’nin yönetim biçimi resmen cumhuriyet olarak belirlendi. Aynı gün gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçiminde Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı seçildi.

Bu tarihi kararla birlikte millî egemenlik esasına dayanan yeni devletin yönetim sistemi anayasal güvenceye kavuştu. Cumhuriyetin ilanı, Millî Mücadele sonrasında kurulan Türkiye’nin siyasi yapılanmasında belirleyici bir dönüm noktası oldu.

29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI’NIN 103’ÜNCÜ YIL DÖNÜMÜ

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilan edildiği 29 Ekim, her yıl Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanıyor. Özgürlük, bağımsızlık ve millî egemenlik düşüncesinin simgelerinden biri olan bu tarih, Türkiye’nin yakın tarihinde özel bir yere sahip.

Türkiye, 29 Ekim 2026 Perşembe günü Cumhuriyet’in ilanının 103’üncü yıl dönümünü kutluyor. Atatürk’ün 28 Ekim akşamı açıkladığı karar ise aradan geçen bir asrı aşkın süreye rağmen Cumhuriyet tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olmayı sürdürüyor.

NEFES