Meyve deposu alarm veriyor

Türkiye’de çiftçi isyanda. İthalata milyonlarca dolar ödenirken ürünü tarlada kalan üretici TMO’ya ‘müdahale et’ çağrısı yaptı.

Türkiye’nin meyve üretim merkezleri alarm veriyor. Üretici de tüketici de mağdur. Artan üretim maliyetlerine rağmen tonlarca meyve, giderleri dahi karşılamayan alım fiyatları nedeniyle tarlada kalıyor ya da gerçek değerinin çok altında satılıyor. Emeklerinin karşılığını alamayan çiftçiler üretimden uzaklaşıyor, market raflarında ise zam yağmuru yaşanıyor. Tüketici meyveye yüksek bedeller öderken, milyonlarca dolar harcanarak yurt dışından meyve ithal ediliyor.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun dış ticaret istatistiklerine göre ocak-haziran döneminde 76.4 milyon dolarlık elma, 30.5 milyon dolarlık kayısı, 20.3 milyon dolarlık çilek 18.2 milyon dolarlık portakal, 10.8 milyon dolarlık erik, 4.2 milyon dolarlık armut, 5 milyon dolarlık karpuz ve 3.3 milyon dolarlık şeftali ithal edildi.

ÜRETİCİYE ÜRETME DEMEYİN

Üretilebilen meyvelerin bile ithal edilmesi çiftçilerin tepkisine neden oluyor. Mersin Ziraat Odası Başkanı Musa Yılmaz, üretim artarken üreticinin gelirinin azaldığını söyledi. Kilogram maliyeti 15 TL’ye ulaşan şeftalinin meyve suyu sanayisine 5 TL’den verildiğini kaydeden Yılmaz, “Üretici kilogram başına yaklaşık 10 TL zarar ederken aynı ürün market raflarında 60-90 TL bandına çıkıyor. Karpuzda da benzer bir tablo yaşanıyor. Alıcı bulunamaması ve tarladaki fiyatın hasat ile nakliye giderlerini karşılamaması nedeniyle ürünün büyük bir bölümü tarlada kaldı. Üzüm üretim maliyeti kilogram başına yaklaşık 16 TL seviyesindeyken, alım fiyatının 11 TL’ye düşürülmesi bağcılığın sürdürülebilirliğini tehdit ediyor” diye konuştu.

Hasat döneminde yapılan her ithalatın piyasadaki arzı artırdığını, üreticinin pazarlık gücünü zayıflattığını ve fiyatları baskıladığını vurgulayan Yılmaz, “Türk çiftçisinin ürünü tarlada kalırken yabancı üreticinin ürününe döviz ödenmesi kabul edilemez. Ürününü maliyetinin altında satmaya mahkum eden, tarlada kalan ürüne pazar bulamayan ve aynı dönemde ithalat kapısını açık tutan bir tarım politikası, kendi çiftçisine adeta ‘Üretme’ diyor” ifadelerini kullandı.

Yılmaz, hasat dönemlerinde zorunlu olmayan ithalatın durdurulması, sanayi alım fiyatlarının üretim maliyetinin altına düşmesinin önlenmesi, üretici ve market fiyatlarının denetlenmesi ile ihracat, işleme, depolama ve doğrudan alım desteklerinin acilen devreye alınması çağrısında bulundu.

Kayısının sahibi yok

Malatya’da kayısı üreticileri, yükselen girdi ve işçilik maliyetlerine rağmen kuru kayısı fiyatlarının düşmesine tepki gösterdi. Üretici Halil Çelik, “Kayısının fiyatı her zaman düşük tutuluyor. Kayısının sahibi yok” dedi. Yazıhan Ziraat Odası Başkanı Yunus Kılınç ise kayısı fiyatının maliyetin altında kaldığını belirterek Toprak Mahsulleri Ofisi’ne “Fiyat zaten maliyetin altına düşmüş, daha neyi bekliyorsunuz? Müdahalenin şimdi yapılması gerekiyor” sözleriyle tepki gösterdi.

Hasada hazırlanan elmada beklenti 40 TL

Isparta’da üreticiler, geçen yıl yüksek girdi maliyetleri ve zirai don nedeniyle zor bir sezon geçirmelerine rağmen bu yılki hasattan umutlu. Isparta Ziraat Odası Başkanı Mustahattin Can Selçuk, 15 Eylül’de başlayacak elma hasadında yüksek verim beklediklerini belirterek üreticinin beklentisinin kilogram başına 40 lira olduğunu söyledi. “40 TL’nin altında çiftçi para kazanamaz” diyen Selçuk, ithalatın ancak yurt içi üretimin yetersiz kaldığı dönemlerde yapılması gerektiğini, yeterli ürün varken yapılan ithalatın üreticiye zarar verdiğini vurguladı.

NEFES