Şimşek hikâyesi duvara çarptı

Mayıs ayında yıllık enflasyon yüzde 32.6 seviyesinde kalırken, Mehmet Şimşek’in 3 yıldır ‘geçici’ vurgusuyla sürdürdüğü program veriler karşısında tıkandı. Uzmanlar, Merkez Bankası’nın yıl içinde ikinci kez revize ettiği yıl sonu hedefinin işsizlik artıp, şirketler daha da batmadıkça pek mümkün görünmediğini vurguladı.

AKP hükümetinin 4 Haziran 2023’te ekonominin başına getirdiği Mehmet Şimşek’in açıkladığı ‘Enflasyonla Mücadele’ programı üçüncü yılını doldururken, o dönem yüzde 38.2 olan yıllık tüketici enflasyonu bugün yüzde 32.6 seviyesinde seyrediyor. Türkiye, yüksek enflasyonla öne çıkan ülkeler arasında yer alırken G20’de Arjantin’in ardından ikinci sırada bulunuyor.

İKİ KEZ REVİZE EDİLDİ

Merkez Bankası yılın ilk iki Enflasyon Raporu’nda tahminlerini yukarı revize ederken, son güncellemenin üzerinden kısa süre geçmeden açıklanan mayıs verisi hedeflere ulaşmanın zorluğunu bir kez daha gösterdi. Türkiye İstatistik Kurumu’na (TÜİK) göre mayısta tüketici fiyatları aylık yüzde 1.71, yıllık yüzde 32.6 arttı. Fiyat artışlarının başını giyim ve ayakkabı grubu çekti. Bu kalemde artış yüzde 11.3 olurken, ulaşım ve konut da enflasyona güçlü katkı verdi. Gıda tarafında taze meyvesebze düşüşü sınırlı rahatlama sağlasa da işlenmiş gıda fiyatları yüksek seyrini sürdürdü.

Mayısta en yüksek artış yüzde 15.65 ile uçak bileti, en fazla düşüş ise yüzde 22.21 ile taze sebze grubunda görüldü. Uzmanlara göre bu sınırlı düşüşler, kira, ulaşım ve temel harcamalardaki artışı telafi etmiyor.  Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, “Enflasyon düşmüyor, artıyor. Şimşek görevde 3 yılı doldurdu, her ay ‘geçici’ demeyi sürdürüyor” diye konuştu.

Finansal Piyasalar Uzmanı İris Cibre ise dar gelirlinin enflasyonunun yüzde 41.5’e ulaştığını belirtti.Cibre, yüzde 26’lık hedef için aylık enflasyonun ortalama yüzde 1.11’e, yüzde 24 hedefi için yüzde 0.89’a inmesi gerektiğini söyledi. Cibre, bu koşullarda bunun zor olduğunu; üst segment talebi de çökmedikçe ve işsizlik artıp, şirketler daha da batmadıkça pek mümkün görünmediğini vurguladı. 

ENAG ENFLASYONU YÜZDE 53.13 İTO YÜZDE 36.77 HESAPLADI 

Bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu’nun (ENAG) açıkladığı verilere göre tüketici fiyatları mayısta aylık yüzde 2.16, yıllık bazda ise yüzde 53.13 arttı. Böylece ENAG’ın hesapladığı yıllık enflasyon resmi verilerin üzerinde kalmayı sürdürdü. Öte yandan, İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) mayıs ayı verileri de fiyat artışlarının devam ettiğini gösterdi. İTO İstanbul Tüketici Fiyat Endeksi bir önceki aya göre yüzde 1.53 yükselirken, yıllık artış yüzde 36.77 olarak gerçekleşti. 

Ekonomistler ne dedi

EKSİK PROGRAM BAŞARISIZ

Merkez Bankası  eski başkan yardımcısı Prof. Dr. Fatih Özatay enflasyon değerlendirmesinde, “Eksik program başarısız oldu: Enflasyondaki katılık sürüyor. Öyle ki: mayıs: yüzde 32.6. Son 12 ayın ortalaması: yüzde 32.2 Temel enflasyon göstergeleri (B ve C) de öyle” diye konuştu. 

BÜYÜME DÜŞÜK, ENFLASYON YÜKSEK

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Direktörü Burcu Aydın, “Düşük büyüme, yüksek enflasyon dönemi İlk çeyrekte ekonomi büyümezken, enflasyon yüzde 31 oldu. Yılın genelinde beklentiler enflasyonun yüksek, büyümenin düşük olması yönünde” yorumunu yaptı.

YIL SONU REVİZYONU GEREKEBİLİR

Prof. Dr. Binhan Elif Yılmaz, “Enflasyon, aylık ve yıllık olarak artmaya devam ediyor. Dezenflasyon süreci yavaşlıyor, yeniden yıl sonu revizyonları gerekebilir” dedi. Prof. Dr. Emre Alkin de “Eskiden ‘enflasyon ne çıkacak’ diye beklerdik. Şimdi ‘TÜİK ne çıkartacak’ diye bekliyoruz” ifadelerini kullandı. 

‘Geçici’ gitti yerine ‘jeopolitik risk’ geldi 

Mayıs ayında enflasyondaki yükselişin ‘geçici’ olduğunu söyleyen Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, beklentilerin üzerinde gelen son verilerin ardından bu kez jeopolitik gelişmeler ve enerji fiyatlarındaki oynaklığa dikkat çekti. Enflasyondaki bozulmanın nedenleri olarak uzun süredir dış şoklara vurgu yapan Şimşek, uygulanan politikalar sayesinde bu etkilerin sınırlandığını savundu. Şimşek, jeopolitik risklerin ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmaların enflasyon görünümü üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini belirtti.

Erbakan: AKP sebep, enflasyon sonuç 

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, mayıs ayı enflasyon verilerini eleştirerek başkanlık sistemini, Mehmet Şimşek’i ve AKP’yi enflasyonun sebebi olarak gösterdi. TÜİK’in ve ENAG’ın enflasyon verilerini ‘facia’ olarak nitelendiren Erbakan, şunları kaydetti: “Başkanlık sistemi sebep, enflasyon sonuç. Mehmet Şimşek sebep enflasyon sonuç. AKP se bep, enflasyon sonuç. Tercih sizin, ne derseniz deyin. Sebep sizsiniz, faiz ve enflasyon netice.”

Kiralarda tavan zam oranı Yüzde 32.24

Kiracıların ve ev sahiplerinin merakla beklediği TÜİK’in 12 aylık enflasyon ortalamasına göre hesaplanan kirada tavan zam oranı ortaya çıktı. Açıklanan enflasyon verisiyle birlikte kira ve işyerlerine uygulanacak tavan zam oranı yüzde 32.24 olarak hesaplandı. Geçen ay kira ve işyerlerine uygulanacak tavan zam oranı yüzde 32.43 olarak gerçekleşmişti.

Sözcü