Yargıtay’dan çift emekli maaşı kararı: Bu tarihten itibaren yalnızca yüksek olan alınabilecek

Milyonlarca dul ve yetimi yakından ilgilendiren “çift emekli maaşı” tartışmasında son sözü Yargıtay söyledi. Hem eşten hem babadan ölüm aylığı almak isteyenler için emsal niteliği taşıyan karar, sosyal güvenlik sisteminde yeni bir dönemin kapısını araladı. Çift maaş beklentisi olanlar için kritik eşik “hakkın doğduğu tarih” oldu.

Kararın verildiği dava, eşinin vefatı nedeniyle SSK (4/1-a) kapsamında ölüm aylığı alan bir kadının, bu kez vefat eden babası üzerinden Bağ-Kur (4/1-b) statüsünde ikinci bir maaş almak için SGK’ya başvurmasıyla başladı.

SGK başvuruyu reddetti. Davacı ise babasının eski kanun döneminde vefat ettiğini savunarak, bu nedenle çift maaş hakkının doğduğunu ileri sürdü ve konuyu yargıya taşıdı.

MAHKEMELER ARASINDA “EVET HAYIR” SAVAŞI

Dosya yargı sürecinde farklı kararlarla gündeme geldi:

SGK uzmanı İsa Karakaş'ın köşe yazısında aktardığı karara göre, Yerel Mahkeme (İlk Derece) davayı reddetti. Mahkeme, babadan aylık alma hakkının eşin vefatı ile doğduğunu ve bu tarihte yürürlükte bulunan kanuna göre çift maaşın mümkün olmadığını belirtti.

İstinaf Mahkemesi (Bölge Adliye Mahkemesi) ise yerel mahkeme kararını kaldırarak davacıyı haklı buldu. Babasının 2008 öncesinde vefat ettiğini vurgulayan mahkeme, eski mevzuatın uygulanması gerektiğini savundu ve çift maaş bağlanması gerektiğine hükmetti.

Karar, SGK vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince incelendi ve bozuldu. Bölge Adliye Mahkemesi bozma kararına direnince dosya bu kez Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na taşındı.

YARGITAY “HAKKIN DOĞDUĞU TARİH ÖNEMLİ”

Son noktayı koyan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, istinaf mahkemesinin kararını bozarak çift maaş talebini reddetti.

Kararda şu ifadelere yer verildi:

“…Sadece hak sahibi niteliğini taşımak ölüm sigortasından aylık bağlanması için yeterli değildir. Bu niteliğe ek olarak birtakım şartların gerçekleşmesi gereklidir. Bu şartlardan bir kısmı doğrudan doğruya hak sahibi kişiler ile ilgili iken diğer kısmı ise sigortalıya ilişkindir.

Sigortalıya ilişkin şartların sigortalının ölüm tarihinde; hak sahibine ilişkin şartların ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacının eşinin 01.10.2008 tarihinden sonra vefat ettiği, babasından dolayı ölüm aylığı alma açısından hakkı doğuran olayın eşin vefatı olduğu ve babasından dolayı hak sahibi sıfatını eşinin ölümü ile kazandığı, bu nedenle eşinin ölüm tarihinde yürürlükte olan ve uygulanması gereken 5510 sayılı Kanun'un 34 ve 54. maddelerindeki düzenlemelere göre davacıya hem eşinden hem de babasından dolayı ayrı ayrı ölüm aylığı bağlanması mümkün olmayıp davacının çift aylığa hak kazanmasına imkân bulunmamaktadır…”

HANGİ TARİH ESAS ALINIYOR?

Yargıtay kararında üç temel vurgu öne çıktı:

- Sigortalıya dair şartlar

Sigortalının ölüm tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilir.

- Hak sahibine dair şartlar

Hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte geçerli olan kanuna göre belirlenir.

- Hakkı doğuran olay

Davacı kadın babası vefat ettiğinde evli olduğu için aylık alamıyordu. Babasından maaş hakkı, ancak eşinin vefatıyla yani “dul kaldığı” tarihte doğdu.

Eşin vefatı 1 Ekim 2008 sonrası olduğu için, yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulandı. Bu kanun, hem eşten hem babadan aynı anda iki ayrı ölüm aylığı alınmasına izin vermiyor; yalnızca yüksek olan aylığın tercih edilmesine imkân tanıyor.

KARAR KİMLERİ ETKİLİYOR?

-Hak sahipleri için

Bu karar, “babam eski tarihte vefat etti, hakkım saklıdır” düşüncesinin her durumda geçerli olmadığını ortaya koyuyor. İkinci maaş için gerekli şartın gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan kanun belirleyici oluyor.

-Sosyal güvenlik sistemi açısından

Çift aylık ödemelerinin sınırlandırılması ve güncel mevzuatın esas alınması yönünde hukuki netlik sağlanmış oldu. SGK uygulamalarında emsal teşkil edecek bir içtihat oluştu.

ÇİFT MAAŞ BEKLENTİSİ OLANLAR DİKKAT!

Yargıtay’ın emsal niteliğindeki bu kararı, hem eşten hem babadan ölüm aylığı almak isteyenler için önemli bir yol haritası çiziyor. Çift maaş beklentisiyle dava açmadan önce, hakkın doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuatın dikkatle incelenmesi gerekiyor.

Aksi halde uzun ve masraflı mahkeme süreçleri sonunda hayal kırıklığı yaşanması kaçınılmaz olabilir.

Sözcü