Türkiye'de tek tişört bile üretmeden tekstil kralı oldu: Bir gecede 500 mağazası birden battı

Türkiye'nin bir dönemine damga vuran efsane hazır giyim markası Tiffany ve Tomato'nun yükselişi ve ardından gelen sarsıcı çöküşü, tekstil dünyasının en dikkat çekici hikâyelerinden biri olarak kayıtlara geçti. İşte kısa sürede tekstil kralı olan efsane markanın hikâyesi...

1980’li yılların sonunda Sedat Onur tarafından temelleri atılan marka, üretim yapmadan sadece tasarım ve pazarlama gücüyle 10 yıl gibi kısa bir sürede 500 mağazaya ulaşarak büyük bir rekora imza attı. Ancak bu göz kamaştırıcı başarı, 1997 yılında kurucusunun aniden ortadan kaybolmasıyla yerini devasa bir enkaza bıraktı.

SUÇ DUYURUSUYLA KARANLIK TABLO GÜN YÜZÜNE ÇIKTI

Girişimcilik stratejisini "üretmek yerine mevcut atölyeleri kullanmak" üzerine kuran yapı, özellikle genç kitlenin erişilebilir moda arayışına yanıt vererek hızla büyüdü. 90’lı yılların ortasında cirosu trilyonlara ulaşan marka, sadece Türkiye’de değil, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından dış pazarda da büyük rağbet gördü. Ancak 1997 yılının son günlerinde gelen bir suç duyurusu, vitrinlerin arkasındaki karanlık tabloyu ilk kez gün yüzüne çıkardı.

35 MİLYON DOLARLIK BORÇ

Piyasaya yaklaşık 6 trilyon lira borç taktığı iddia edilen kurucunun, ailesiyle birlikte Amerika Birleşik Devletleri’ne kaçtığının saptanması sektörde deprem etkisi yarattı. Yapılan incelemelerde, bankalara ve factoring şirketlerine olan toplam borcun 35 milyon dolara ulaştığı, piyasaya dağıtılan çeklerin ise karşılıksız çıktığı anlaşıldı. Uzmanlar, kaçıştan önce üzerindeki gayrimenkulleri eşine devreden ve malları tırlarla yurt dışına kaçıran bir organizasyonla karşı karşıya kalındığını ifade etti.

Vurgunun en ağır faturasını ise markaya üretim yapan yaklaşık 200 küçük atölye ödedi. Alacaklarını tahsil edemeyen pek çok atölye kapanmak zorunda kalırken, tekstil sektöründe "kriz var" söylentileri yayıldı. Sektör temsilcileri, bankaların kredi musluklarını kapatmaması için acil zirveler düzenleyerek "sektörde kriz yok, yönetimsel hata var" mesajı vermek zorunda kaldığı kaydedildi.

KONTROLSUZ BÜYÜME HATALARI BERABERİNDE GETİRDİ

Olayın ardından yapılan değerlendirmelerde, markanın maliyetinin altında fiyatlarla pazara girerek sürdürülemez bir rekabet içine girdiği bildirildi. Uzmanlar, plansız büyüme ve franchise verilen mağazalarla merkez yönetimin rekabete girmesinin çöküşü hızlandırdığını savundu. Ayrıca, alacaklılardan kaçmak amacıyla çeklerin şirket çalışanlarına imzalattırıldığı gibi çarpıcı iddialar da yargı sürecine taşındı.

Savcılık makamı tarafından hakkında 5 yıl hapis istemiyle dava açılan Sedat Onur'dan uzun süre haber alınamadı. Yıllar sonra uzak doğu ülkelerinde görüldüğü iddia edilse de, geride kalan binlerce mağdurun soruları yanıtsız kaldı. 1998 yılında icradan satılan Tiffany ve Tomato markası, farklı gruplar tarafından satın alınarak yeniden ayağa kaldırılmaya çalışıldı.

EFSANE MARKANIN YENİDEN DOĞUŞ ÇABASI

İcradan satıldıktan sonra birkaç kez el değiştiren Tiffany ve Tomato markaları, 2019 yılında yeni sahipleriyle tekrar birleşti. Sadece 4 mağaza ve sınırlı bir ciro ile devralınan efsane isim, yapılan yatırımlarla yeniden mağaza sayısını ve istihdam kapasitesini artırmaya başladı.

Sözcü